Od 1 stycznia 2026 r. mechanizm CBAM wchodzi w fazę „docelową” (definitive regime), po okresie przejściowym 2023–2025. W praktyce import towarów CBAM do UE wymaga od importera (lub pośredniego przedstawiciela celnego) posiadania upoważnienia CBAM albo co najmniej numeru referencyjnego złożonego wniosku, w przeciwnym razie mogą wystąpić opóźnienia i sankcje.
- Czym jest CBAM?
- CBAM – zmiany w 2026 roku
- Zakres towarów i emisji, czyli co obejmuje CBAM w 2026 roku
- CBAM – obowiązki importera od 2026 r.
- CBAM – konsekwencje dla odpraw i obsługi logistycznej
- Lista kontrolna dla importera
Czym jest CBAM?
Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM, potocznie graniczny podatek węglowy) jest narzędziem Unii Europejskiej służącym do ustalania uczciwej ceny emisji dwutlenku węgla powstających podczas produkcji towarów wysokoemisyjnych importowanych do UE oraz do zachęcania państw trzecich do prowadzenia bardziej ekologicznej produkcji przemysłowej. Stopniowe wdrażanie mechanizmu jest skoordynowane z wygaszaniem bezpłatnych uprawnień w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS).
CBAM – zmiany w 2026 roku
Okres przejściowy CBAM trwał od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. i ograniczał obowiązki importera do raportowania kwartalnego. „Ostatnia prosta” okresu przejściowego zahacza o styczeń 2026 r., ponieważ sprawozdanie („CBAM report”) za IV kwartał 2025 r. należy złożyć do 31 stycznia 2026 r. Sam raport kwartalny w okresie przejściowym obejmował m.in. ilości towarów, emisje wbudowane (bezpośrednie i pośrednie) oraz informację o cenie emisji należnej w kraju pochodzenia (jeśli występowała).
Od 1 stycznia 2026 r. zaczyna działać reżim docelowy. Przywóz towarów CBAM na obszar celny UE ma być możliwy wyłącznie przez upoważnionego zgłaszającego CBAM, z możliwością składania wniosków od 1 grudnia 2025 r. W Polsce wskazano, że status UZ CBAM nie jest wymagany, jeżeli łączna masa netto przywożonych w danym roku kalendarzowym towarów CBAM nie przekracza 50 ton (dla całego importu na obszarze celnym UE), przy czym próg nie dotyczy energii elektrycznej i wodoru.
Zakres towarów i emisji, czyli co obejmuje CBAM w 2026 roku
CBAM obejmuje towary z sześciu grup: cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, wodór i energię elektryczną. W przepisach bazowych wykaz jest rozwinięty do konkretnych kodów CN. W okresie przejściowym importer „tylko raportował” emisje wbudowane (bez zakupu i rozliczania certyfikatów). Komisja podkreśla, że raportowanie w tym okresie obejmowało emisje bezpośrednie i pośrednie. Jednocześnie wskazano, że emisje pośrednie po okresie przejściowym mają zostać objęte regulacją dla części sektorów, w oparciu o metodykę z rozporządzenia wykonawczego dotyczącego raportowania.
CBAM – obowiązki importera od 2026 r.
W reżimie docelowym centralnym narzędziem ma być rejestr CBAM oraz moduł upoważnień. Komisja Europejska opisuje, że rozwija rejestr docelowy CBAM, a moduł AMM („Authorisation Management Module”) obejmuje cały proces – od złożenia wniosku, przez konsultacje, do decyzji o przyznaniu albo odmowie upoważnienia. W dokumentacji szkoleniowej AMM wprost podkreślono, że wniosek zawiera trzy zakładki (dane interesariuszy, dane o działalności, dane finansowe i operacyjne).
W Polsce formalne kroki są osadzone w narzędziach administracji celno-skarbowej. Wniosek składa importer (z siedzibą w państwie członkowskim) albo pośredni przedstawiciel celny (jeżeli został wyznaczony i zgodził się działać jako zgłaszający). Zgodnie z informacją rządową organ ma 120 dni na nadanie statusu, a organem właściwym jest Izba Administracji Skarbowej w Poznaniu (Dyrektor IAS w Poznaniu).
Dla praktyki operacyjnej ważne są dwa „punkty kontrolne” na odprawie:
- wymaganie posiadania numeru konta CBAM albo numeru referencyjnego złożonego wniosku dla importów powyżej 50 ton rocznie (oraz dla całego importu energii elektrycznej i wodoru), aby umożliwić dopuszczenie towaru do obrotu;
- kontrola numeru konta CBAM przez organy celne w ramach standardowych procedur i kontroli opartych na analizie ryzyka.
W kwestii „rozliczenia” CBAM oficjalne materiały wskazują, że importerzy będą deklarować emisje i rozliczać odpowiadającą im liczbę certyfikatów CBAM co roku. Warto zwrócić uwagę, że rozliczenie w formie raportu za 2026 rok należy złożyć do końca września 2027. Podstawą wyceny jest cena uprawnień EU ETS. W 2026 r. wprowadzono szczególną regułę kwartalnego uśrednienia ceny dla emisji zadeklarowanych na rok 2026. Jeżeli importer potrafi wykazać, że w kraju produkcji zapłacono cenę emisji, odpowiednia kwota może zostać odjęta.
W obszarze weryfikacji danych o emisjach, regulacja przewiduje funkcję niezależnych weryfikatorów i raportów weryfikacyjnych. Weryfikacja ma bazować na zasadach analogicznych do tych znanych z EU ETS, a rozpisanie technicznych reguł ma następować w aktach wykonawczych. Jeśli w danym fragmencie dokumentów operacyjnych nie wskazano szczegółowych progów istotności lub procedur audytu dla importera, należy to traktować jako „nieokreślone” na poziomie krótkiego poradnika i opierać się na instrukcjach właściwych organów oraz modułów rejestru.
CBAM – konsekwencje dla odpraw i obsługi logistycznej
Dane identyfikacyjne importera (w tym numer konta CBAM/numer referencyjny wniosku) stają się elementem krytycznym w przygotowaniu zgłoszenia celnego.
Potencjalne ryzyka, jakie należy wziąć pod uwagę, obejmują:
- brak lub błąd numeru konta CBAM/wniosku (ryzyko blokady dopuszczenia do obrotu i opóźnień),
- niekompletne dane do wyliczenia emisji (ryzyko korekt, sporów z dostawcą informacji, oraz problemów w terminowym rozliczeniu),
- niespójność danych pomiędzy dokumentami handlowymi, deklaracją celną i danymi przekazywanymi do rejestru.
W okresie przejściowym organy celne miały obowiązek informowania o obowiązku raportowym najpóźniej przy dopuszczeniu do obrotu, a raport kwartalny trzeba było złożyć w miesiąc po zakończeniu kwartału. Od 2026 r. główny punkt ciężkości przesuwa się na upoważnienie i kontrolę numerów w rejestrze.
Lista kontrolna dla importera
- Zweryfikuj, czy importujesz towary z grup objętych CBAM (cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, wodór, energia elektryczna) oraz czy ich kody CN są w zakresie.
- Ustal, czy przekraczasz próg 50 ton netto rocznie dla towarów CBAM (próg nie dotyczy energii elektrycznej i wodoru).
- Jeśli przekraczasz próg (lub importujesz energię elektryczną/wodór), przygotuj się do uzyskania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM (samodzielnie lub przez pośredniego przedstawiciela).
- Zapewnij dane identyfikacyjne i dostępowe: numer EORI oraz dostęp do portalu/rejestru zgodnie z wymogami krajowymi (PUESC).
- Złóż wniosek o upoważnienie w module AMM rejestru CBAM; pamiętaj o trzech obszarach danych (interesariusze, działalność, dane finansowe i operacyjne).
- Jeżeli działasz krócej niż dwa ostatnie lata obrotowe, sprawdź obowiązek złożenia gwarancji w procesie uzyskania statusu (wskazanie w polskich instrukcjach).
- Uporządkuj przepływ danych od dostawców spoza UE: dane o instalacji, ilości, współczynniki emisji i elementy potrzebne do wyliczeń (minimum danych do raportowania i księgowania informacji).
- Zabezpiecz w umowach handlowych dostarczanie danych emisyjnych i dokumentów oraz terminy ich przekazania (bo bez danych nie da się rzetelnie zadeklarować emisji).
- Przygotuj systemy IT/ERP/TMS do przechowywania numeru konta CBAM i (gdzie potrzebne) numeru referencyjnego wniosku w danych zlecenia – to dane krytyczne dla odprawy.
- Ustal wewnętrzny kalendarz na dokończenie obowiązków przejściowych (ostatni raport do 31.01.2026) oraz cykl roczny rozliczeń po 2026 r., w tym sposób wyceny certyfikatów.
CBAM w 2026 r. to przede wszystkim przejście z obowiązków „raportowych” do modelu, w którym upoważnienie, numer konta i komplet danych emisyjnych stają się warunkiem sprawnego importu oraz późniejszego rozliczenia. Dla importerów i operatorów logistycznych oznacza to konieczność dopięcia procesów rejestracyjnych, ustandaryzowania wymiany danych z dostawcami oraz włączenia CBAM do codziennej „higieny” dokumentacyjnej odpraw.
3CARGO oferuje kompleksową obsługę w zakresie transportu międzynarodowego oraz wsparcie, jakie zapewnia doświadczona agencja celna – od przygotowania dokumentacji i weryfikacji wymogów CBAM, przez koordynację odpraw, aż po sprawną realizację dostaw. Dzięki temu formalności i logistyka są zarządzane w jednym, spójnym procesie.
Importujesz towary objęte CBAM? Nie ryzykuj blokady odprawy.
Skontaktuj się z nami – pomożemy przygotować zgłoszenia celne, zweryfikować wymogi CBAM i zadbać o sprawny import bez opóźnień.
Najczęściej zadawane pytania
Od 2026 r. kończy się okres przejściowy, w którym importerzy jedynie raportowali emisje kwartalnie. W reżimie docelowym import towarów objętych CBAM będzie możliwy wyłącznie przez upoważnionego zgłaszającego CBAM. Konieczne będzie uzyskanie statusu w rejestrze CBAM (lub co najmniej numeru referencyjnego złożonego wniosku), a następnie coroczne deklarowanie emisji i umarzanie odpowiedniej liczby certyfikatów CBAM.
Mechanizm obejmuje sześć grup towarów: cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, wodór oraz energię elektryczną. Szczegółowy zakres określają kody CN wskazane w przepisach. Regulacja dotyczy emisji wbudowanych (bezpośrednich oraz – w określonych sektorach – pośrednich), które muszą zostać prawidłowo wyliczone i zadeklarowane.
Nie w każdym przypadku. W Polsce status upoważnionego zgłaszającego CBAM nie jest wymagany, jeśli łączna masa netto importowanych w danym roku kalendarzowym towarów CBAM nie przekracza 50 ton (dla całego importu na obszarze UE). Próg ten nie dotyczy energii elektrycznej i wodoru – w ich przypadku upoważnienie jest wymagane niezależnie od wolumenu. Brak numeru konta CBAM lub numeru referencyjnego wniosku może skutkować wstrzymaniem dopuszczenia towaru do obrotu.
