Obowiązek plombowania w procedurze tranzytu T1 i T2

Organy celne w coraz większym stopniu kładą nacisk na rygorystyczne stosowanie regulacji dotyczących obowiązkowego nakładania zamknięć celnych na środki transportu realizujące przewozy w procedurze T1 oraz T2. W związku z rosnącą liczbą pytań ze strony przedsiębiorców, poniżej przedstawiamy najważniejsze zagadnienia związane z obowiązkiem plombowania w procedurze tranzytu T1 i T2.

• Podstawa prawna
• Czym jest procedura tranzytu T1 i T2?
• Kto nakłada zamknięcia celne w procedurze tranzytu?
• Na jaki element transportu nakładana jest plomba?
• Kiedy środek transportu uznawany jest za odpowiedni do plombowania?
• Czy istnieją odstępstwa od obowiązku plombowania?
• Jaką rolę odgrywa upoważniony nadawca?
• Dlaczego temat plombowania jest ważny dla logistyki?
• Wnioski dla praktyki
• Konsekwencje dla przedsiębiorców
• Rekomendacje dla podmiotów uczestniczących w tranzycie

Podstawa prawna

Od niedawna obserwuje się wyraźne zaostrzenie praktyki organów celnych w zakresie stosowania przepisów dotyczących zabezpieczania przewozów w procedurze tranzytu unijnego. Podstawę prawną tych działań stanowią przepisy Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) z 24 listopada 2015 r 2015/2447 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania Unijnego Kodeksu Celnego. W szczególności art. 299–302 tego aktu określają zasady stosowania zamknięć celnych w procedurze tranzytu oraz warunki, jakie musi spełniać środek transportu lub kontener, aby został uznany za odpowiedni do ich nałożenia.

W praktyce oznacza to, że urząd wyjścia co do zasady zobowiązany jest do nałożenia zamknięcia celnego na przestrzeń ładunkową środka transportu, jeżeli jego konstrukcja pozwala na skuteczne zabezpieczenie przewożonych towarów. W przeciwnym razie możliwe jest zastosowanie alternatywnego rozwiązania w postaci plombowania poszczególnych opakowań lub jednostek ładunkowych.

Zaostrzenie praktyki organów celnych w tym zakresie ma istotne znaczenie dla podmiotów uczestniczących w międzynarodowym obrocie towarowym. Nakładanie zamknięć celnych na przestrzeń ładunkową pojazdu ogranicza bowiem możliwość ingerencji w przewożony ładunek w trakcie transportu. W praktyce logistycznej może to wpływać na organizację przewozów oraz model realizacji transportów drobnicowych.

Czym jest procedura tranzytu T1 i T2?

Procedura tranzytu unijnego umożliwia przewóz towarów pod dozorem celnym pomiędzy urzędami celnymi bez konieczności natychmiastowego opłacenia należności celnych i podatkowych.

W praktyce stosuje się dwa rodzaje tranzytu:

• T1 – dotyczy przewozu towarów nieunijnych, które przemieszczane są przez terytorium Unii Europejskiej pod dozorem celnym.
• T2 – stosowany jest w przypadku przewozu towarów unijnych w określonych sytuacjach, np. gdy transport przebiega przez terytoria poza obszarem celnym UE.
  

Procedura ta pozwala na przemieszczanie towarów pomiędzy urzędami celnymi bez konieczności ich odprawy w każdym kraju tranzytowym.

Kto nakłada zamknięcia celne w procedurze tranzytu?

Zgodnie z przepisami Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 zamknięcia celne nakłada:

• funkcjonariusz celny w urzędzie wyjścia – w przypadku procedury standardowej,
• upoważniony nadawca w miejscu uznanym – w przypadku procedury uproszczonej.

Oznacza to, że w większości przypadków pojazd rozpoczynający tranzyt musi zostać zabezpieczony plombą celną.

Na jaki element transportu nakładana jest plomba?

Zgodnie z art. 299–302 rozporządzenia wykonawczego, urząd celny może nałożyć zamknięcie:

• na przestrzeń ładunkową pojazdu lub kontenera, jeśli środek transportu uznany jest za odpowiedni do plombowania,
• na każde pojedyncze opakowanie, jeżeli pojazd lub kontener nie spełnia wymogów umożliwiających założenie plomby na całą przestrzeń ładunkową.

W praktyce oznacza to, że jeżeli naczepa nie pozwala na skuteczne plombowanie, urząd celny może nakazać zabezpieczenie każdej jednostki ładunkowej osobno.

Kiedy środek transportu uznawany jest za odpowiedni do plombowania?

Urząd celny uznaje pojazd lub kontener za odpowiedni do nałożenia zamknięcia, jeżeli spełnia on określone warunki techniczne.

W szczególności:

• plomba może być założona w sposób prosty i skuteczny,
• konstrukcja pojazdu powoduje, że każda próba wyjęcia lub włożenia towaru pozostawia widoczne ślady albo powoduje naruszenie plomby,
• pojazd nie posiada ukrytych schowków umożliwiających ukrycie towarów,
• przestrzeń ładunkowa jest łatwo dostępna do kontroli celnej.

Za odpowiednie do plombowania urząd uznaje zazwyczaj pojazdy drogowe, naczepy, przyczepy oraz kontenery dopuszczone do przewozu towarów pod zamknięciami celnymi zgodnie z odpowiednimi umowami międzynarodowymi.

Czy istnieją odstępstwa od obowiązku plombowania?

Tak, jednak są one stosowane stosunkowo rzadko i wymagają spełnienia określonych warunków.

Urząd celny może odstąpić od nakładania plomb m.in. w sytuacji, gdy:

• zgłoszenie tranzytowe zawiera bardzo szczegółowy opis towarów, umożliwiający ich jednoznaczną identyfikację (np. numery seryjne, szczególne cechy),
• towary przewożone są transportem lotniczym, a przesyłki oznaczone są numerami lotniczego listu przewozowego,
• przewóz odbywa się transportem kolejowym, a przedsiębiorstwa kolejowe stosują własne środki identyfikacyjne,
• transport realizowany jest drogą morską, a numer konosamentu wskazany jest w elektronicznym dokumencie przewozowym.

W praktyce odstępstwa te stosowane są głównie w określonych typach transportu lub przy bardzo precyzyjnym opisie towaru.

Jaką rolę odgrywa upoważniony nadawca?

Upoważniony nadawca to przedsiębiorca posiadający pozwolenie na stosowanie uproszczeń w procedurze tranzytu.

Może on:

• samodzielnie nakładać zamknięcia celne na środki transportu,
• rozpoczynać procedurę tranzytu bez konieczności każdorazowego przedstawiania towarów w urzędzie celnym.

W niektórych przypadkach pozwolenie może również przewidywać możliwość odstąpienia od nakładania plomb, o ile zgłoszenie tranzytowe zawiera szczegółowy opis towarów umożliwiający ich jednoznaczną identyfikację.

Dlaczego temat plombowania jest ważny dla logistyki?

Obowiązek nakładania zamknięć celnych ma istotny wpływ na organizację transportu.

Plombowanie przestrzeni ładunkowej oznacza bowiem, że:

• nie możemy otwierać pojazdu podczas transportu,
• nie możemy wykonywać doładunków lub przeładunku,
• jesteśmy często zmuszeni realizować przewóz jako transport dedykowany.

W konsekwencji będzie to prowadzić do wzrostu kosztów logistycznych oraz mniejszej elastyczności w planowaniu przewozów.

Wnioski dla praktyki

Procedura tranzytu unijnego jest obecnie realizowana z coraz większym naciskiem na fizyczne zabezpieczenie przewożonych towarów poprzez stosowanie zamknięć celnych. Tendencja ta wpisuje się w ogólny kierunek wzmacniania nadzoru nad przemieszczaniem towarów w ramach procedur celnych przewidzianych w Unijnym Kodeksie Celnym oraz przepisach wykonawczych, w tym w szczególności w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2015/2447.

W praktyce oznacza to, że organy celne coraz rzadziej korzystają z możliwości odstąpienia od nakładania zabezpieczeń celnych, nawet w przypadkach, gdy przewożone towary są szczegółowo opisane w dokumentacji tranzytowej. W rezultacie standardem staje się zabezpieczanie całej przestrzeni ładunkowej pojazdu, a w sytuacjach gdy nie jest to możliwe – plombowanie poszczególnych jednostek ładunkowych.

Konsekwencje dla przedsiębiorców

Zaostrzenie praktyki stosowania przepisów dotyczących plombowania może mieć istotne znaczenie dla przedsiębiorców uczestniczących w międzynarodowym obrocie towarowym. Szczególnie dotyczy to podmiotów działających w branży transportowej i logistycznej.

Wśród najważniejszych konsekwencji możemy wskazać:

• ograniczenie możliwości wykonywania doładunków w trakcie transportu, w przypadku gdy pojazd został zaplombowany na poziomie przestrzeni ładunkowej;
• konieczność realizacji części transportów w formule dedykowanej, co może prowadzić do wzrostu kosztów logistycznych;
• większe znaczenie odpowiedniej konstrukcji środków transportu, umożliwiającej prawidłowe nałożenie zamknięć celnych;
• potrzebę starannego przygotowania dokumentacji tranzytowej, w szczególności w zakresie opisu towarów.

Rekomendacje dla podmiotów uczestniczących w tranzycie

W świetle obserwowanej praktyki organów celnych zasadne wydaje się, aby przedsiębiorcy podjęli działania organizacyjne, które pozwolą ograniczyć potencjalne trudności związane ze stosowaniem procedury tranzytu.

W szczególności zalecamy rozważyć:

• dostosowanie wykorzystywanych środków transportu do wymogów umożliwiających skuteczne plombowanie przestrzeni ładunkowej;
• weryfikację procedur logistycznych w zakresie planowania transportów objętych tranzytem;
• przygotowywanie szczegółowych opisów towarów w dokumentacji przewozowej i tranzytowej;
• korzystanie z uproszczeń celnych, w tym statusu Authorised Economic Operator (AEO) lub instytucji upoważnionego nadawcy, które mogą zwiększyć elastyczność operacyjną w zakresie rozpoczynania procedury tranzytu.

Rosnący poziom rygoryzmu w stosowaniu przepisów dotyczących plombowania środków transportu w procedurach tranzytowych wskazuje, że przedsiębiorcy powinni przykładać coraz większą wagę do prawidłowego przygotowania operacji tranzytowych. Odpowiednie dostosowanie organizacji transportu oraz dokumentacji przewozowej może istotnie ograniczyć ryzyko komplikacji w trakcie realizacji przewozu oraz pozwolić na sprawne przeprowadzenie procedury tranzytu w zgodzie z obowiązującymi regulacjami prawa celnego.

Artykuł napisany w oparciu o Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z 24 listopada 2015roku.