Szczyt UE – Bałkany Zachodnie, który odbył się 17 maja w Sofii, pozwolił ustalić konkretne działania mające na celu dalsze zacieśnianie więzi pomiędzy regionami.
Głównym celem szczytu, który zgromadził przywódców państw europejskich oraz krajów Bałkanów Zachodnich, był zastrzyk nowej energii we wzajemnych relacjach, jak również potwierdzenie zaangażowania UE na rzecz swoich bałkańskich partnerów i ponowne podkreślenie przynależności regionu do europejskiej rodziny. Szczyt koncentrował się na zagadnieniu łączności w celu poprawy połączeń z Bałkanami Zachodnimi i regionem zarówno w kontekście infrastruktury, jak i w kontekście łączności cyfrowej i ludzkiej.
Jak podkreślił Przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker, szczyt w Sofii pozwolił UE nawiązać jeszcze bliższe więzi z partnerami z Bałkanów Zachodnich, z których każdy stopniowo i we własnym tempie zbliża się do Unii Europejskiej. Członkostwo w jej strukturach oznacza podzielanie tych samych wartości i zasad – dodał.
Deklaracja sofijska
Owocem szczytu była podpisana przez unijnych przywódców deklaracja sofijska, w której podkreślono m.in. gotowość Unii Europejskiej do dalszego wzmacniania swojego zaangażowania we wspieranie regionu Bałkanów Zachodnich w procesie transformacji politycznej, ekonomicznej i społecznej. W deklaracji zaznaczono także zdecydowane poparcie dla europejskiej perspektywy Bałkanów Zachodnich, które swoimi dotychczasowymi działaniami potwierdzają, iż jest dla nich stały i strategiczny kierunek dla dalszego rozwoju.
W dołączonym do deklaracji aneksie wyszczególnione zostały obszary dalszych działań zmierzających do zacieśniania więzi między regionami, w tym: wzmocnienie wsparcia dla praworządności, wzmocnienie zaangażowania w bezpieczeństwo i migrację, wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego ze szczególnym naciskiem na młodzież, zwiększanie łączności.
Łączenie w każdym wymiarze
W związku z postanowieniami deklaracji sofijskiej oraz unijnej strategii dla Bałkanów Zachodnich, przewodniczący Junker ogłosił nowy pakiet środków mających na celu poprawę sieci połączeń w obrębie regionu oraz połączeń z UE, w szczególności za pośrednictwem inwestycji dla Bałkanów Zachodnich.
UE ma zapewnić dotacje w łącznej kwocie 190 mln euro dla dodatkowych 11 priorytetowych projektów transportowych (drogi, kolej, porty). Finansowanie obejmie między innymi dwa pierwsze odcinki „Autostrady Pokoju” (Nisz-Prisztina-Durres) i „Błękitną Autostradę” biegnącą wzdłuż wybrzeża Adriatyku.
UE zarezerwowała także 30 mln euro na inwestycje w sieci szerokopasmowe w całym regionie celem opracowania nowej agendy cyfrowej dla Bałkanów Zachodnich. W obszarze połączeń gospodarczych Komisja Europejska kontynuuje wspieranie opracowanego w regionie planu stworzenia regionalnej strefy ekonomicznej. Ponadto podejmie również działania promujące przekształcenia w dziedzinie energetyki, z naciskiem na źródła energii odnawialnej. Zwiększone zostanie też wsparcie unijne na rzecz młodzieży i edukacji.
Znaczenie wzajemnych relacji handlowych
Międzynarodowa wymiana handlowa odgrywa ważną rolę w wysiłkach UE zmierzających do promowania pokoju, stabilności, wolności i dobrobytu w regionie Bałkanów Zachodnich. UE jest dla Bałkanów Zachodnich największym partnerem handlowym odpowiedzialnym za ponad 76% obrotu handlowego regionu. Wartość wzajemnych obrotów w przeciągu 10 lat uległa podwojeniu – z 21,4 mld euro w 2006 roku do 43,6 mld euro w 2016 roku. Import towarów z UE do Bałkanów Zachodnich wzrósł w tym czasie o 85%, natomiast eksport do UE – aż o 140%.
